ABBATES

Ontdek de schatten van de Abdij van Bornem

Kruip in de huid van een abt in de prachtige abdij in Bornem en verzamel zoveel mogelijk kunstschatten, maar hé… wacht!!!! Blijf goed bij de Abt-Generaal!

Op Spel Antwerpen 2025 mocht ik kennismaken met Robby Boey, oprichter van Pontifex Games. Hij stond vol energie achter zijn stand en stelde mij zijn eerste spel Abbates voor, een spel dat hij ontwikkelde en uitbracht in samenwerking met de Abdij van Bornem. Wil je meer te weten komen over Pontifex Games, dan kan je hier het diepte-interview lezen met Robby Boey.

Beoordeling

Algemeen 8
Verhaal 10
Spelsysteem 9
Ontwerp en kunst 7
Herspeelbaarheid 9

Abbates is een uitdagend strategisch puzzel-, set- en collectspel, met genoeg uitdaging voor 1-4 spelers vanaf 12 jaar. Abbates heeft een speeltijd van ongeveer 45 minuten.

Het verhaal

Dit spel is ontworpen in samenwerking met de Abdij van Bornem om spelenderwijs kennis te maken met de abdijgeschiedenis. Je kruipt in de huid van een abt uit de Abdij van Bornem. Zo doe je de rondgang van de pandhofgangen en het pandhof. Je ontdekt allerlei kunst, glasramen en artefacten die in de Abdij van Bornem te bezichtigen zijn.

Het doel van het spel is om op het einde van de vier rondes zoveel mogelijk punten te scoren én zo dicht mogelijk bij de Abt-Generaal te staan. Je kan punten scoren door onder meer je opdrachtkaart te volbrengen en bepaalde pandhofkaarten, pandgangkaarten en bonuskaarten te verzamelen.

Spelregels

Dit spel wordt gespeeld in vier rondes met telkens vier fases. In de eerste drie fases speel je telkens voor een pandhofkaart, terwijl je in de vierde fase speelt voor de pandgangkaart. Elke fase bestaat uit drie acties:

• Abtskaart spelen;
• Pandhofkaartactie uitvoeren en pandhofkaart nemen (in fase vier enkel voor een pandgangkaart);
• Aanvullen van de pandhofkaarten, Abt-Generaal verplaatsen en nieuwe startspeler bepalen.

Een ronde
Fase 1 t.e.m. 3 bestaande uit volgende acties:

1. Een abtskaart spelen

Aan het begin van het spel start je met een set van 13 abtskaarten (enkel bij de start van het spel). Welke kaart je tijdens deze actie speelt, heeft gevolgen voor het verloop van de fase en bepaalt de startpositie in de volgende fase.

• Speel je de laagste kaart binnen deze actie? Dan word je startspeler in de volgende fase.
• Speel je een hoge kaart en blijkt dit de hoogste kaart te zijn tijdens deze actie, dan mag je als enige de pandgangactie uitvoeren en als eerste een pandhofkaart kiezen.

Je kan er ook voor kiezen om je keuze te laten bepalen op basis van de bonen. Hierdoor kan je mee helpen om de Abt-Generaal op de plek te krijgen die jij wenst.

Wanneer je je strategische keuze hebt overwogen, kan je overgaan tot het spelen van een kaart.

Speel een abtskaart uit je hand open op tafel naast je abtsportret.

Hieraan zijn enkele voorwaarden verbonden:

• Het is niet toegestaan om een kaart met dezelfde waarde als die van een andere speler neer te leggen.
• Kijk naar je Ora et Labora-kaart: deze is voor elke speler verschillend. Hierop staan voorwaarden om kaarten te spelen. Wanneer je aan die voorwaarde voldoet, verplaats je je abt op je Ora et Labora-kaart één vakje vooruit. Als je dit in alle vier fases kan waarmaken, ontvang je in fase 4 een Benedictus-bonuskaart.

Benedictuskaart: dit is een kaart met waarde 14. Je kan deze gebruiken in het spel en uit je hand spelen. Dit heeft als voordeel dat er geen hogere kaart is, wat betekent dat je de fase gegarandeerd wint. Maar daarna is de kaart uit je hand en krijg je er geen extra punt voor. Wanneer je ervoor kiest om deze kaart in je hand te houden tot het einde van het spel, levert deze kaart 1 punt op. Zo kan je doorheen het spel vier kaarten verdienen.

Let op: dit is niet verplicht!

Wanneer je in een volgende fase niet aan deze voorwaarde voldoet, leg je je meeple plat naast de rij neer en kan je deze ronde niet meer meedingen naar een Benedictus-bonuskaart.

Wanneer je de hoogste kaart hebt gelegd, leg je je abtskaart bovenaan het algemene kapittelbord en verplaats je de Abt-Generaal gelijk aan het aantal witte bonen vooruit op het spoor.

2. Pandgangactie uitvoeren & pandhofkaart kiezen (in fases 1 t.e.m. 3)

Pandgangactie uitvoeren: Als je de hoogste kaart hebt gespeeld bij actie 1, mag je als enige de pandgangactie uitvoeren van de rij/kolom waar de Abt-Generaal zich bevindt. Let op: het uitvoeren van deze actie is optioneel, tenzij dit specifiek vermeld staat als verplichte actie op de kaart.

Pandhofkaart kiezen: Als je de hoogste kaart hebt gelegd bij actie 1, mag je als eerste een pandhofkaart naar keuze kiezen uit de rij/kolom waar de Abt-Generaal zich bevindt. Leg de gekozen kaart open op je abtsportret, op een plaats naar keuze, maar wel in de rij/kolom die overeenstemt met die van de Abt-Generaal.

De andere spelers kiezen nu, in aflopende volgorde volgens de waarde van hun gespeelde abtskaarten, een pandhofkaart uit de overgebleven kaarten. De speler met de laagste waarde mag geen kaart kiezen, maar moet de bovenste gedekte pandhofkaart van de trekstapel nemen.

Bij het leggen van je pandhofkaart is het belangrijk om goed naar je opdrachtkaart te kijken. Wanneer het je lukt de paarse vorm te vullen met hetzelfde type pandhofkaart, krijg je aan het einde van het spel 5 punten. Lukt het daarnaast ook om de overige vakken met dezelfde kleuren te vullen met een pandhofkaarttype, dan kan je je minpunten op het einde van het spel halveren.

Verplaats je eigen abtpion op het algemene kapittelbord met het aantal zwarte bonen op de net geplaatste pandhofkaart. Je mag overbouwen op een kaart die je in een eerdere fase al in deze rij/kolom hebt geplaatst.

Hierbij gelden de volgende situaties:

• Wanneer het aantal zwarte bonen verschilt en er meer zwarte bonen zijn dan op de vorige kaart: verplaats je je abt vooruit met het verschil.
• Wanneer er minder zwarte bonen zijn dan op de vorige kaart: verplaats je je abt achteruit met het verschil.

Elke geplaatste pandhofkaart levert 1, 2 of 3 punten op (dit bepaal je bij de setup van het spel).

3. Aanvullen en Abt-Generaal verplaatsen

Leg eventueel overgebleven pandhofkaarten uit de rij/kolom op de aflegstapel. Vul de lege vakken aan met kaarten uit de aanvulvakken. Neem de kaarten van links naar rechts en leg ze open op de lege plaatsen, beginnend bij de Abt-Generaal. Indien nodig vul je verder aan met kaarten van de trekstapel.

Verplaats de Abt-Generaal met de klok mee naar de volgende rij/kolom. De speler die de laagste abtskaart heeft gespeeld, wordt de nieuwe startspeler. Leg je gespeelde abtskaart op je aflegstapel (behalve de winnaar, die legt zijn kaart op het kapittelbord).

Dit herhaal je nog twee keer (fase 2 en 3).

Fase 4

1. Een abtskaart spelen
Speel dit zoals in fase 2-3.

• Laagste kaart = startspeler volgende ronde
• Hoogste kaart = winnaar van de fase

Heb je voldaan aan je Ora et Labora-kaart, dan ontvang je een Benedictus-bonuskaart.

2. Pandgangkaart nemen
In fase 4 speel je enkel voor de pandgangkaart. In ronde 1, 2 en 3 leveren ze bonuspunten op volgens de ronde. In ronde 4 geven ze 1 punt per abtskaart op het kapittelbord.

3. Einde van een ronde

Wanneer je alle vier fases hebt doorlopen, eindigt de ronde. De speler met de pandgangkaart bepaalt welke kaarten terug op hand genomen worden (laagste of hoogste). Daarna verwijdert elke speler zijn aflegstapel definitief uit het spel.

Verplaats de Abt-Generaal opnieuw en bepaal de nieuwe startspeler.

Een nieuwe ronde kan beginnen! Herhaal dit tot ronde 4.

Einde van het spel

Na vier rondes volgt de puntentelling. De speler met de meeste punten wint.

Inhoud en design

De illustraties en het spelontwerp zijn mooi afgewerkt en van goede kwaliteit.

Het spelregelboek is mooi afgewerkt en werkt met duidelijke grafische voorbeelden. Helemaal achteraan is er ook een rubriek, Lexicon, die uitleg geeft over de namen en begrippen die gebruikt worden in het spel en zo een stukje geschiedenis en onderbouwing meegeeft. De speelstukken, zowel van karton als de houten meeples, zijn van goede kwaliteit, al veroorzaken de kleuren wat verwarring. In het spel worden er houten meeples meegeleverd als abten; als je wenst, kan je bij Pontifex Games ook een extra zakje kopen waarin meeples met een mijter zitten, waardoor de speelstukken nog beter aansluiten bij het spel.

Pontifex Games werkt vanuit een ecologische visie. Bij alle aspecten van de productie wordt goed nagedacht over de meest ecologische manier om het spel vorm te geven.

Verder in de doos

• 1x spelbord Abdij
• 4x persoonlijk spelersbord (abtsportret)
• 52x abtskaarten
• 8x Ora et Labora-kaarten
• 14x abtpionnen
• 16x Benedictus-bonuskaarten
• 90x pandhofkaarten
• 24x pandgangkaarten
• 16x opdrachtkaarten
• 1x puntkaart
• 1x solovariant "Henricus"
• 1x spelregelboek (NL)

Conclusie

Het spelconcept is heel consistent en goed bedacht. Dit zorgt ervoor dat Abbates zeer vlot speelt en een leuke speldynamiek heeft. Wanneer je het volledige spel speelt, zoals beschreven in deze review, is het een uitdagend spel. Het vergt goede keuzes en tactiek over welke strategie je wil volgen.

Robby Boey vond het belangrijk dat het spel ook met beginnende bordspelspelers gespeeld kon worden en heeft daarom in het spelregelboek nog 3 andere beginnersvarianten meegegeven. Doordat het spel in samenwerking met de Abdij van Bornem is ontstaan, wilde hij dat een zo breed mogelijk publiek spelenderwijs kon kennismaken met deze abdij. Ook is er een solovariant opgenomen in het spelregelboek.

Het spel is zo ontworpen dat je er laagjes van kan weglaten wanneer je met beginnende of jongere kinderen speelt; dat is een zeer goed mechanisme en verdient hiervoor zeker een pluim.

Enkele puntjes van kritiek: de tekst in het spelregelboek voelt erg warrig, het overzicht is soms moeilijk te vinden, wat maakt dat het niet meteen begrepen kan worden. Hier mis ik een duidelijke structuur en lijn.

Aangezien er in het spel op veel verschillende sporen punten verdiend kunnen worden, zou het voor mij logischer aanvoelen als er een scoreblok met de verschillende scorevelden werd meegeleverd.

De kleuren van de spelerskaarten en de meeples verschillen heel erg, wat ik een beetje jammer vind. Dit heb ik toch even nagevraagd aan de maker aangezien ik er moeilijk bij kan dat Robby zulke keuze zou maken. Dit blijkt inderdaad het gevolg van de keuze van de Abdij van Bornem om hun eigen huiskleuren te gebruiken. In andere spellen die niet in samenwerking met de Abdij zijn gemaakt vind je dit niet terug.
Dit doet uiteraard geen afbreuk aan het spel an sich.

Dit spel werd positief onthaald en heeft Robby Boey aangezet om meer spellen te maken en uit te geven, en zo is Pontifex Games ontstaan. In de andere spellen denkt hij erg na over het ecologische aspect en hoe hij dit zelf kan integreren. Ondertussen zijn de spellen Sacra Maioritas en Via Peregrina zo verschenen. Hij vindt het belangrijk dat erfgoed niet verloren gaat en dat het al spelenderwijs bewonderd kan worden.

Abbates is het enige spel van Pontifex Games dat enkel fysiek in het Nederlands is uitgegeven. Het spel zelf is taalonafhankelijk en de spelregels in het ENG – DE – FR zijn terug te vinden op de pagina op BoardGameGeek.

In het interview met Robby Boey dat je hier kan terugvinden, ga ik verder in op het ontstaan van de uitgeverij Pontifex en zijn passie voor het ontwikkelen van bordspellen.

Tekst en fotografie: Esmeralda Wolf